33 rady dla nowoczesnego nauczyciela

Zacznę od truizmu: Internet i w ogóle technologie informacyjne, to coś niesłychanie ważnego. Coś, co zmieniło całkowicie paradygmat komunikacji społecznej i – last but not least – paradygmat pracy nauczycielskiej. Choć z pewnością jeszcze nie na całym świecie i z równą pewnością nierównomiernie.

Ostatnio dotarły do mnie ciekawe wyniki badań, jakie przeprowadzono w USA nad populacją nauczycieli, uważanych za nowoczesnych i postępowych. Korzystają oni obficie z możliwości, jakie daje im do dyspozycji komputer połączony z Internetem. Jakie powody wymieniają?

  • 76%  nauczycieli używa tych technologii do różnicowania stylów nauczania
  • 77% do zwiększenia motywacji uczniów
  • 67% do wzbogacenia przekazywanych treści

Co więcej, z najnowszych badań wynika, że

  • 60% uczniów korzysta obecnie (w USA!) z podręczników w formie elektronicznej (w roku 2011: 40%);
  • 20% uczniów używa w celu organizacji nauki własnej mobilnych aplikacji, dostępnych w smartfonach lub tabletach;
  • Około 67% uczniów chciałoby używać tych nowoczesnych urządzeń w procesie nauczania;
  • Około 33% uczniów korzystało już z jakichś wykładów lub kursów, prowadzonych on-line;
  • 91% nauczycieli ma do dyspozycji w klasie komputer, ale tylko 20% z nich potrafi z tej techniki sensownie korzystać.

Czytelnik polski powie być może: to opis sytuacji w USA, co on nas obchodzi?

Nie muszę chyba mówić, że byłoby to spojrzenie skrajnie konserwatywne i w gruncie rzeczy prowincjonalne. Nowoczesne techniki komputerowe nie są u nas zapewne wszędzie dostępne w pełnym zakresie, ale to jest sytuacja „na dziś”. Moment, w którym ona się zmieni zasadniczo, to nie jest chwila, nad którą powinny się zastanawiać przyszłe pokolenia; to jest bliskie jutro. Nawet nie pojutrze.

Zastanówmy się tedy, czego powinniśmy – jako rodzice, ale przede wszystkim jako obywatele nowoczesnego państwa, które aspiruje do jednego z przodujących miejsc w świecie – wymagać w tej sytuacji od nauczycieli. Powiedzmy wyraźnie: nie od nauczycieli informatyki czy matematyki, ale od wszystkich nauczycieli – polonistów, historyków, biologów…

Nie musimy – tak na marginesie – specjalnie wysilać mózgów, bo spis tych wymagań już istnieje. Jest wynikiem rozważań amerykańskich specjalistów i został opublikowany w Sieci; myślę, że opublikowanie go również w tym miejscu będzie nie od rzeczy. Powinien zostać – jak sądzę – wnikliwie przeczytany przez władze oświatowe, ale przede wszystkim przez samych nauczycieli. Byłoby bowiem wspaniale, gdyby zostały dla ogółu kadry nauczycielskiej zorganizowane jakieś porządne kursy doszkalające z tej materii; ale i sami nauczyciele, a w każdym razie – spora część z nich – są w stanie opanować tę wiedzę samodzielnie.

Tak więc oto pora nadeszła, abyśmy przedstawili (kolejność nie uwzględnia wagi)

  1. 33 umie­jęt­no­ści infor­ma­tyczne nie­zbędne nauczy­cie­lowi XXI wieku

    1. Two­rze­nie, obróbka i wyko­rzy­sty­wa­nie cyfro­wych pli­ków dźwię­ko­wych.
      oto ogól­nie dostępne narzę­dzia temu celowi słu­żące; poda­jemy odno­śnik do odpo­wied­niej witryny inter­ne­to­wej bez oma­wia­nia tych narzę­dzi szcze­gó­łowo, bowiem to wła­śnie powinno być przed­mio­tem pro­po­no­wa­nych kur­sów doszka­la­ją­cych lub pracy wła­snej nauczy­ciela (to samo doty­czy pozo­sta­łych pozy­cji spisu)
    2. Zapi­sy­wa­nie i współ­dzie­le­nie zaso­bów wie­dzy i innych mate­ria­łów źró­dło­wych dostęp­nych w Inter­ne­cie.
      I znów: oto wykaz narzę­dzi temu służących.
    3. Two­rze­nie chro­nio­nych (pry­wat­nych, dostęp­nych tylko dla wybra­nych grup użyt­kow­ni­ków) sys­te­mów blo­go­wych i wiki.
      Oto narzę­dzia.
    4. Wyko­rzy­sty­wa­nie w dydak­tyce obra­zów cyfro­wych.
      Narzę­dzia:
      Edy­tory obra­zów
      Two­rze­nie obra­zów ani­mo­wa­nych
      Cie­kawe zasoby zdjęć i gra­fik do uży­cia w szkole
    5. Uży­cie mate­ria­łów i tre­ści wideo.
      80 edu­ka­cyj­nych alter­na­tyw dla ser­wisu YouTube
      Naj­lep­sze narzę­dzia wideo dla nauczycieli
    6. Uży­cie info­gra­fik do pobu­dze­nia aktyw­no­ści uczniów.
      8 bez­płat­nych narzę­dzi do two­rze­nia cie­ka­wej info­gra­fiki
      Zasoby info­gra­fik do wyko­rzy­sta­nia
      Lista naj­lep­szych info­gra­fik edu­ka­cyj­nych
      Zbiór zna­ko­mi­tych info­gra­fik, przy­dat­nych w naucza­niu języ­ków
      Nauka umiesz­cza­nia info­gra­fik w blo­gach i witry­nach internetowych
    7.  Uży­cie komu­ni­ka­cji sie­cio­wej i narzę­dzi spo­łecz­no­ścio­wych do wymiany doświad­czeń mię­dzy nauczy­cie­lami i two­rze­nia grup współ­pracy.
      Zwię­zły prze­wod­nik po zasa­dach komu­ni­ka­cji sie­cio­wej
      25 naj­lep­szych witryn dla nauczy­cieli
      Uży­cie sys­temu Google Plus
      Uży­cie witryny Facebook
    8. Two­rze­nie i wyko­rzy­sty­wa­nie w trak­cie lek­cji pre­zen­ta­cji
      Lista 20 naj­lep­szych narzę­dzi pre­zen­ta­cyj­nych dla nauczycieli
    9. Two­rze­nie cyfro­wego port­fo­lio dla dosko­na­le­nia wła­snych umie­jęt­no­ści
      Bez­płatne narzę­dzia do budowy portfolio
    10. Opa­no­wa­nie wie­dzy o bez­pie­czeń­stwie w Sieci.
      Bez­płatne narzę­dzia dla nauczy­cieli zwią­zane z bez­pie­czeń­stwem
      Narzę­dzia do ochrony dzieci i komu­ni­ka­cji z rodzi­cami
      Zasoby doty­czące prze­mocy w Sieci
    11. Umie­jęt­ność wykry­wa­nia pla­gia­tów i walka ze ścią­ga­niem
      Bez­płatny wykry­wacz plagiatów
    12. Umie­jęt­ność prze­chwy­ty­wa­nia ekranu kom­pu­tera i two­rze­nia fil­mów instruk­ta­żo­wych.
      5 poży­tecz­nych narzę­dzi do tego celu
    13. Wyko­rzy­sty­wa­nie zaso­bów Sieci do naucza­nia w kla­sie.
      10 obo­wiąz­ko­wych w uży­ciu skryptozakładek
    14.  Zna­jo­mość tech­nik i narzę­dzi pla­no­wa­nia zadań.
      Lista przy­dat­nych narzę­dzi do zarza­dza­nia zadaniami
    15.  Zna­jo­mość narzę­dzi do spo­rzą­dza­nia i ana­li­zo­wa­nia ankiet
      15 łatwych narzę­dzi do tego celu
    16. Rozu­mie­nie praw autor­skich w Inter­ne­cie i zasad legal­nego wyko­rzy­sty­wa­nia zaso­bów.
      Zasoby dla uczniów
      Histo­ria prawa autorskiego
    17. Wyko­rzy­sty­wa­nie gier kom­pu­te­ro­wych w celach dydak­tycz­nych i edu­ka­cyj­nych
      Edu­ka­cja –rewo­lu­cja zwią­zana z grami
      Rola gier wideo w uspraw­nia­niu mózgu
    18. Two­rze­nie i wyko­rzy­sty­wa­nie testów w pro­ce­sie naucza­nia
      Narzę­dzia do kon­struk­cji i reda­go­wa­nia testów
    19. Zna­jo­mość narzę­dzi do współ­pracy nad reda­go­wa­niem i publi­ka­cją tek­stów.
      Lista sto­sow­nych narzędzi.
    20. Znaj­do­wa­nie i wery­fi­ka­cja war­to­ścio­wych tre­ści w Inter­ne­cie.
      Zasoby wie­dzy na ten temat
    21. Uży­cie narzę­dzi mobil­nych (tablety, smart­fon)
      8 narzę­dzi do uży­cia z iPa­dem
      Zwię­zły zbiór zasad wyko­rzy­sty­wa­nia iPada w edu­ka­cji
      Lista apli­ka­cji edu­ka­cyj­nych dla iPada
    22. Iden­ty­fi­ko­wa­nie zaso­bów Sieci bez­piecz­nych dla uczniów
      Lista zna­ko­mi­tych zaso­bów dla dzieci
    23. Zna­jo­mość narzę­dzi do zarzą­dza­nia cza­sem i pro­stego pla­no­wa­nia
      8 bez­płat­nych narzę­dzi do zarzą­dza­nia cza­sem
      5 bez­płat­nych narzę­dzi do orga­ni­zo­wa­nia i pla­no­wa­nia spotkań
    24. Zna­jo­mość róż­nych tech­nik wyko­rzy­sty­wa­nia zaso­bów ser­wisu YouTube.
      17 bez­płat­nych narzę­dzi
      Lista narzę­dzi do przy­ci­na­nia fil­mów z YT, doda­wa­nia napi­sów, kon­wer­sji for­ma­tów itp.
    25. Uży­cie pro­stych narzę­dzi do spo­rzą­dza­nia i współ­dzie­le­nia nota­tek
      9 narzę­dzi do tego celu
      Narzę­dzia do sys­temu Android (tablety i smart­fony Samsunga)
    26. Zazna­cza­nie stron inter­ne­to­wych i ich czę­ści do póź­niej­szego wyko­rzy­sta­nia.
      13 narzę­dzi do tego celu
    27. Zna­jo­mość róż­nych gra­ficz­nych orga­ni­za­to­rów pracy.
      Wybór narzę­dzi do tego celu
    28. Uży­cie kom­pu­te­ro­wych nota­tek „samo­przy­lep­nych”
      13 narzę­dzi do spo­rzą­dza­nia nota­tek ekranowych
    29. Uży­cie narzę­dzi do spo­rzą­dza­nia ani­mo­wa­nych zrzu­tów ekra­no­wych i pod­ręcz­ni­ków uży­cia pro­gra­mów.
      Lista naj­lep­szych bez­płat­nych narzę­dzi do tego celu
    30. Uży­cie narzę­dzi do tek­sto­wej komu­ni­ka­cji gru­po­wej i roz­sy­ła­nia infor­ma­cji
      9 bez­płat­nych narzę­dzi do tego celu
    31. Efek­tywne i szyb­kie wyszu­ki­wa­nie potrzeb­nej infor­ma­cji
      Pod­ręcz­nik uży­cia wyszu­ki­warki Google dla nauczycieli
    32. Zna­jo­mość narzę­dzi doku­men­ta­cyj­nych i refe­ren­cyj­nych
      Zestaw narzę­dzi, które powi­nien znać każdy nauczy­ciel
      6 narzę­dzi do łatwego spo­rzą­dza­nia i wyko­rzy­sty­wa­nia cytatów
    33. Uży­cie narzę­dzi do współ­dzie­le­nia pli­ków i doku­men­tów w pracy on-line
      Naj­lep­sze narzę­dzia do tego celu


Co dalej?

Mądrzy ludzie zadali sobie trud wyszukania najlepszych narzędzi internetowych, które już dziś są niezbędne w nowoczesnej edukacji. Powyższy zestaw, który publikujemy, nie jest z pewnością idealny; w polskich warunkach przede wszystkim dlatego, że jest anglojęzyczny. Wydaje się nam jednak, że może on stanowić doskonałą podstawę do stworzenia programu doskonalącego polskich nauczycieli; programu, który powinien zostać zrealizowany w postaci bezpłatnych, sfinansowanych przez państwo kursów. Myślę zresztą, że dałoby się znaleźć na ten cel jakieś fundusze w Unii Europejskiej.

Czekamy na zainteresowanie sprawą ministerstwa edukacji.

6 thoughts on “33 rady dla nowoczesnego nauczyciela

  1. Jestem zainteresowana Pana projektem, proszę o kontakt na pocztę prywatną lub telefon

  2. sieć to potęga, ale śmiem wątpić, by u nas w szkole nauczyciele korzystali z niej głębiej. Bo- może googlują

  3. Bogdanie, nie wiem, czy ministerstwo jest dobrym adresatem – oni tkwią głęboko w XIX-to wiecznej biurokracji, nie pojmą!

    Te 33 umiejętności – to dobra lista, odniesiona do aktualnego poziomu rozwoju sprzętu i aplikacji. Warto ją podtrzymywać i aktualizować. Realizacja takiego kształcenia nauczycieli powinna jednak rozpocząć się w ambitnej uczelni o wysokim poziomie nauczania – może być ostatecznie prywatna, lecz lepiej, aby była państwowa.

    W 1999 roku, gdy pracowałem w Wyższej Szkole Humanistycznej w Pułtusku (dziś Akademia Humanistyczna) jako Dyr. Ośrodka Informatyki, złożyłem rektorowi projekt powołania Samodzielnego Instytutu Metodologii i Informatycznych Narzędzi Humanistyki. Siła polskiej szkoły metodologicznej w zakresie socjologii (s.Nowak), historii (Topolski), lingwistyki i analizy frazeologicznej języka do celu tłumaczeń mechanicznych, psychologii itp – jest znana i doceniana nie tylko w Polsce. Proponowałem, aby instytut prowadził początkowo krótkie studia podyplomowe oraz prace badawczo-rozwojowe we współpracy z merytorycznymi wydzałami uczelni oraz kilkoma firmami IT, wytwarzającymi narzędzia informatyczne – m.in. np. SWPS. Nawiązałem odpowiednie kontakty z kilkoma firmami. Mój pomysł jednak został totalnie zlekceważony i trafił do kosza.

    Może by do tego wrócić? Tylko z kim i jak? Kto ma jakiś pomysł – moja koncepcja leży w szufladzie i czeka….

    1. Nie pierwszy dobry pomysł upada. Opracowałem kiedyś koncepcję centrów eedukacyjnych i też leży w biurku. Nie traćmy jednak nadziei – może doczekamy sie czasów, że i oświata będzie w cenie.

Możliwość komentowania jest wyłączona.