Grand Press. Trochę radości, szczypta zażenowania.

Przyznano nagrody „Grand Press”. Tytuł Dziennikarza Roku (tym razem, jak było do przewidzenia , podwójny: Sekielski i Morozowski; drugie miejsce w tej konkurencji zajął Tomasz Lis, trzecie Piotr Zaremba) to nagroda za profesjonalizm, promowanie światowych standardów pracy w mediach i przestrzeganie etycznych kanonów zawodu. Nominacje zgłaszają kolegia redakcyjne gazet, czasopism, stacji radiowych i telewizyjnych. Nagrodę główną – czek równowartości 10 000 euro i statuetkę Grand Press – otrzymuje ten, komu nominujące redakcje przyznały największą liczbę punktów. Poniżej podajemy pełny wykaz laureatów i nominowanych.

 

LAUREACI:

Kategoria NEWS:

Program „Teraz my!” TVN-u, w którym Tomasz Sekielski i Andrzej Morozowski pokazali nagrane ukrytą kamerą polityczne targi posłów PiS-u próbujących nakłonić posłankę Renatę Beger do przejścia do ich partii w zamian za obietnicę stanowisk i uregulowanie jej długu z pieniędzy Sejmu.

 

Kategoria DZIENNIKARSTWO ŚLEDCZE:

„Prezes, któremu ufa minister” – cykl 11 artykułów Bertolda Kittela („Rzeczpospolita”) ujawniający, że szef PZU Jaromir Netzel jest zamieszany w upadek firmy Drob-kartel, a przez lata współpracował z oskarżonym o malwersacje i pranie brudnych pieniędzy Jerzym B.

PUBLICYSTYKA:

„Melduję się z życzeniami, Panie Prezydencie” – tekst Aleksandra Smolara opublikowany w „Tygodniku Powszechnym”: autor w formie życzeń dla nowo wybranego prezydenta pokazał, z jakimi wyzwaniami przyjdzie się zmierzyć Lechowi Kaczyńskiemu na urzędzie prezydenckim.

Kategoria WYWIAD:

„Niebo dla gołębi” – wywiad Szymona Hołowni opublikowany w „Rzeczpospolitej”z teologiem księdzem prof. Jerzym Szymikiem o sensie cierpienia oraz jak pomagać je znieść innym.

Kategoria REPORTAŻ PRASOWY:

„500 euro za ciało, które zje kilogram” – reportaż Joanny Wojciechowskiej („Gazeta Wyborcza”) o bezrobotnych z Mazur, którzy dorabiali, szmuglując z Ameryki Południowej w żołądkach po sto opakowań kokainy.

Kategoria REPORTAŻ RADIOWY:

„Kołysanka dla Brajana” – reportaż Cezarego Galka (Radio Zachód) o sześcioletnim Brajanie, który dramatycznym telefonem o pożarze uratował swojego ojca. Fundacja jego imienia ma propagować ideę przeszczepów.

Kategoria REPORTAŻ TELEWIZYJNY:

„Kardiochirurg bez serca” – materiał telewizyjny Daniela Zielińskiego (TVN, „Superwizjer”) odkrywający zaskakującą prowokację, którą przygotował lekarz Kliniki Kardiochirurgii w Białymstoku po to, by wmówić opinii publicznej i śledczym, że jego szef bierze łapówki. Na początku rzeczywiście w to uwierzono i aresztowano kierownika kliniki. Dziennikarz TVN-u zdemaskował jednak całą intrygę. JURY PRZENIOSŁO MATERIAŁ Z KATEGORII DZIENNIKARSTWO ŚLEDCZE

Kategoria DZIENNIKARSTWO SPECJALISTYCZNE:

„Nurkowanie” – odcinek magazynu „Firma” Romana Młodkowskiego (TVN 24) poświęcony prowadzeniu centrów nurkowania.

 

DZIENNIKARZ ROKU

ANDRZEJ MOROZOWSKI I TOMASZ SEKIELSKI – TVN (po 130 i 166 pkt.)

Pierwszą piątkę nominowanych do tego tytułu tworzą: Bertold Kittel (5. miejsce – 21 pkt), dziennikarz śledczy „Rzeczpospolitej”, Tomasz Sianecki z TVN-u (4. – 25 pkt), Piotr Zaremba z „Dziennika” (3. – 32 pkt) i Tomasz Lis (Polsat) (2. – 51 pkt).

 

NOMINOWANI DO NAGRÓD GRAND PRESS

 

Kategoria NEWS:

1/ „Giertych przeciw ewolucji” – informacja Marcina Szymaniaka („Życie Warszawy”) o tym, że Maciej Giertych rozpoczyna w parlamencie kampanię na rzecz zniesienia obowiązkowego nauczania w szkołach teorii ewolucji.

2/ „Dramat na lekcji języka polskiego” – tekst Doroty Abramowicz i Katarzyny Gruszczyńskiej („Dziennik Bałtycki”) ujawniający, że upokorzenie 14-letniej Ani przez kolegów w gdańskim gimnazjum doprowadziło dziewczynkę do samobójstwa.

3/ „Kupują władzę w Krynicy” – cykl czterech artykułów autorstwa Sławomira Sowuli, Marka Sterlingowa i Marka Wąsa („Gazeta Wyborcza Trójmiasto”) odkrywający plany hotelarzy w Krynicy, którzy w wyborach samorządowych chcieli przejąć władzę nad miastem poprzez rejestrowanie na listach wyborczych swoich zwolenników z innych miejscowości.

4/ Program „Teraz my!” TVN-u, w którym Tomasz Sekielski i Andrzej Morozowski pokazali nagrane ukrytą kamerą polityczne targi posłów PiS-u próbujących nakłonić posłankę Renatę Beger do przejścia do ich partii w zamian za obietnicę stanowisk i uregulowanie jej długu z pieniędzy Sejmu.

5/ „Krauze kupił wielką ropę” – tekst Andrzeja Steca („Gazeta Wyborcza”) informujący o tym, że Ryszard Krauze kupił dostęp do olbrzymich złóż ropy naftowej w Kazachstanie i chce tam zainwestować blisko 800 mln dolarów.

6/ Cykl 5 artykułów o pośle Janie Bestrym – Jacek Harłukowicz („Super Express”) dowiódł, że Jan Bestry był skazany w przeszłości za pobicie kobiety, a w latach 80. stracił pracę w szkole za molestowanie nieletnich dziewcząt.

7/ „Kosi, kosi, łapki…” – tekst Lucyny Talaśki-Klich („Gazeta Pomorska”) alarmujący, że inspektorzy KRUS i Państwowej Inspekcji Pracy w Bydgoszczy prezentowali dzieciomw wiejskich szkołach drastyczne filmy, które miały je przestrzegać przed wypadkami na wsi.

8/ Cykl artykułów o tzw. liście Fryzjera z „Przeglądu Sportowego” ujawniający listę sędziów sporządzoną przez Ryszarda F., któremu prokuratura zarzuca, że kierował grupą sędziów i obserwatorów ustawiających za pieniądze mecze piłkarskie. Autorami newsa są Antoni Bugajski i Paweł Rusiecki, lecz nad cyklem pracowała cała redakcja. „Przegląd Sportowy” ujawnił kompletną niezdolność władz PZPN do poradzenia sobie z tą sprawą.

9/ „Minister doświadczony politycznie” – tekst Andrzeja Stankiewicza i Piotra Śmiłowicza („Rzeczpospolita”) opisujący ministra skarbu Wojciecha Jasińskiego, jednego z najbliższych współpracowników braci Kaczyńskich, który był aktywnym działaczem PZPR w czasach PRL-u, pracującym w Wydziale Spraw Wewnętrznych Urzędu Miejskiego w Płocku.

 

Kategoria DZIENNIKARSTWO ŚLEDCZE:

1/ „Przyboczny Rydzyka stracił na giełdzie miliony” – cykl 4 tekstów Marcina Kowalskiego i Piotra Głuchowskiego („Gazeta Wyborcza”), w których ujawniono, że większość świadectw udziałowych NFI, które Radio Maryja zbierało na ratowanie Stoczni Gdańskiej, pełnomocnik ojca Tadeusza Rydzyka stracił przez nieumiejętne lokaty na giełdzie.

2/ „Kasa rządzi” – tekst Bianki Mikołajewskiej („Polityka”) pokazujący, że władzę nad Spółdzielczymi Kasami Oszczędnościowo-Kredytowymi przejęły Kasa Krajowa SKOK i powiązana z dawnym Porozumieniem Centrum Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych, zaś jej członkowie zbijają majątek m.in. na nieruchomościach.

3/ „Kardiochirurg bez serca” – materiał telewizyjny Daniela Zielińskiego (TVN, „Superwizjer”) odkrywający zaskakującą prowokację, którą przygotował lekarz Kliniki Kardiochirurgii w Białymstoku po to, by wmówić opinii publicznej i śledczym, że jego szef bierze łapówki. Na początku rzeczywiście w to uwierzono i aresztowano kierownika kliniki. Dziennikarz TVN-u zdemaskował jednak całą intrygę. PRZENIESIONY DO KATEGORII REPORTAŻ TELEWIZYJNY DECYZJĄ JURY

4/ „Siedemdziesiąt metrów druha” – cykl 6 artykułów Wojciecha Cieśli („Rzeczpospolita”), w których autor ujawnił m.in. to, że szef gabinetu politycznego ministra sportu okłamał urzędników, by dostać mieszkanie komunalne w centrum stolicy, a sam minister sportu za swoje przyjęcie urodzinowe zapłacił służbową kartą.

5/ „Prezes, któremu ufa minister” – cykl 11 artykułów Bertolda Kittela („Rzeczpospolita”) ujawniający, że szef PZU Jaromir Netzel jest zamieszany w upadek firmy Drob-kartel, a przez lata współpracował z oskarżonym o malwersacje i pranie brudnych pieniędzy Jerzym B.

6/ „Pożyczka państwa Mikoszów” – cykl 3 artykułów Bertolda Kittela zrobionych we współpracy z Maciejem Dudą, Piotrem Śmiłowiczem i Wojciechem Cieślą („Rzeczpospolita”) ujawniający zagadkową pożyczkę, której udzieliła żona ministra skarbu Andrzeja Mikosza osobie oskarżonej o oszustwa giełdowe.

7/ „Drugie życie Goldberga” – 2 teksty Bertolda Kittela odkrywające, że miliarder poszukiwany w Australii za oszustwa gospodarcze od piętnastu lat żyje spokojnie w Warszawie i jest magnatem na stołecznym rynku nieruchomości.

8/ „Między esbekiem, urzędnikiem i plebanem” – tekst Marka Kęskrawca („Newsweek Polska”) opisujący, jak były funkcjonariusz kontrwywiadu SB Marek Piotrowski zrobił karierę, współpracując z Komisją Majątkową w MSWiA i odzyskując dla Kościoła atrakcyjne grunty.

 

Kategoria PUBLICYSTYKA:

1/ „Melduję się z życzeniami, Panie Prezydencie” – tekst Aleksandra Smolara opublikowany w „Tygodniku Powszechnym”: autor w formie życzeń dla nowo wybranego prezydenta pokazał, z jakimi wyzwaniami przyjdzie się zmierzyć Lechowi Kaczyńskiemu na urzędzie prezydenckim.

2/ „Liryka, epika i polityka” – tekst Marka Bieńczyka opublikowany w „Tygodniku Powszechnym”: autor analizuje, jak problem wybujałej literackości języka polskiej polityki deformuje życie publiczne.

3/ „Wielkie kiwanie” – tekst Piotra Zaremby opublikowany w „Newsweek Polska” podsumowujący sto dni rządu PiS-u: autor wskazuje dobre punkty, ale też słabości i oczekiwania, których rząd nie spełnił. (Tekst zgłoszony przez „Newsweek Polska”, a wycofany przez autora z finałowego głosowania z powodu jego udziału w jury Grand Press).

 

Kategoria WYWIAD:

1/ „Zimna wojna mediów” – opublikowana w „Newsweek Polska” rozmowa Pawła Siennickiego z Tomaszem Lisem i Bronisławem Wildsteinem o tym, czy wolność słowa jest w Polsce zagrożona i skąd biorą się tak ostre podziały wśród dziennikarzy.

2/ „Żegnaj, Maniuś, żegnaj!” – wywiad Katarzyny Bielas („Gazeta Wyborcza”) z pisarzem Marianem Pankowskim o tym, dlaczego nie został pisarzem emigracyjnym, jak na jego twórczość wpłynęły przeżycia obozowe oraz że artysta nie ma moralnego obowiązku pisać wszystkiego, czego oczekują od niego czytelnicy.

3/ „Wszechpolak” – wywiad Dariusza Zaborka („Gazeta Wyborcza”) z prof. Wiesławem Chrzanowskim m.in. o tym, jak przed II wojną światową został wszechpolakiem i czym się różni dzisiejsza Młodzież Wszechpolska od tej przedwojennej.

4/ „Orgazm po szyicku” – rozmowa Jacka Hugo-Badera („Gazeta Wyborcza”) z doktor Busainą Rahal, ginekologiem-położnikiem z szyickich dzielnic Bejrutu, która opowiada, jakie problemy z seksem mają muzułmańskie kobiety i jakie zasady obowiązują w szyickich małżeństwach.

5/ „Tyle, ile można unieść” – opublikowana w „Gazecie Wyborczej” rozmowa Joanny Sokolińskiej z Jadwigą Cichy, matką siedmiorga dzieci. Wywiad dotyczący niby codziennych spraw okazuje się wstrząsającą opowieścią o matczynej miłości i nadziei w sytuacjach beznadziejnych.

6/ „Tu zaszła zmiana” – wywiad Pawła Moskalewicza i Jacka Ziarno („Puls Biznesu”) z przewodniczącym Samoobrony Andrzejem Lepperem, który niespodziewanie deklaruje, że jest kapitalistą i opowiada się za wspieraniem przedsiębiorczości.

7/ „Niebo dla gołębi” – wywiad Szymona Hołowni opublikowany w „Rzeczpospolitej” z teologiem księdzem prof. Jerzym Szymikiem o sensie cierpienia oraz jak pomagać je znieść innym.

8/ „Raczej tkam, niż szyję” – rozmowa Małgorzaty Subotić („Rzeczpospolita”) z Dariuszem Basińskim o przyjemności tkania na prawdziwych krosnach oraz dlaczego Mumio nie jest kabaretem.

9/ Wywiad z Kazimierą Szczuką zrobiony przez Marcina Mellera („Playboy”) – ostra rozmowa o feminizmie, pornografii i seksizmie oraz o tym, czym jest równość kobiet i mężczyzn, a czym różnica między płciami.

10/ Wywiad z Aleksandrem Kwaśniewskim przeprowadzony przez Katarzynę Kolendę-Zaleską i Grzegorza Miecugowa (TVN 24) – ostatni wywiad prezydenta, w którym po raz pierwszy Kwaśniewski przyznaje, co było prawdziwym powodem jego niedyspozycji w Charkowie.

 

Kategoria REPORTAŻ PRASOWY:

1/ „Opakuj i sprzedaj swoją wieś” – tekst Marcina Kołodziejczyka („Polityka”) o tym, jak tworzy się wieś tematyczną, czyli taką, która nie myśli hektarami, tylko symbolami, i jak można na tym zarobić.

2/ „500 euro za ciało, które zje kilogram” – reportaż Joanny Wojciechowskiej („Gazeta Wyborcza”) o bezrobotnych z Mazur, którzy dorabiali, szmuglując z Ameryki Południowej w żołądkach po sto opakowań kokainy.

3/ „Taniec brzucha w białej sali” – reportaż Elżbiety Isakiewicz opublikowany w „Tygodniku Powszechnym” o wolontariuszach, którzy w dzieciństwie chorowali na nowotwór, a teraz jako dorośli wrócili na oddział onkologii, by pomagać chorym dzieciom.

4/ „Byłem uczniem ojca dyrektora” – opublikowany w „Gazecie Wyborczej” reportaż Wojciecha Bojanowskiego, który przez kilka miesięcy był studentem I roku Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, a potem opisał, jak od środka wygląda życie i nauka w szkole ojca Tadeusza Rydzyka.

5/ „Przeklęta” – reportaż Wacława Radziwinowicza („Gazeta Wyborcza”) o dyrektorce szkoły w Biesłanie Lidii Aleksandrownej, która jest obiektem powszechnej nienawiści, gdyż sama przeżyła masakrę sprzed dwóch lat, a setki jej wychowanków zginęły.

6/ „Herbatka z nazistą” – reportaż Marka Sterlingowa i Marka Wąsa („Gazeta Wyborcza Trójmiasto”) pokazujący niemieckich neonazistów, którzy mają już swoich ludzi w Landtagach i chcą walczyć o wejście do Bundestagu.

7/ „Ojczyzna matnia” – reportaż Wojciecha Surmacza („Puls Biznesu”) o braciach Gałkiewiczach, biznesmenach ze Rzgowa, którzy odważyli się ujawnić propozycje korupcyjne wobec lokalnych polityków i decydentów.

8/ „Tajemnice pomarańczowej rewolucji” – reportaż Jerzego Haszczyńskiego, Mai Narbutt, Pawła Reszki i Tatiany Serwetnyk („Rzeczpospolita”) odkrywający sekrety negocjacji z gorących dni pomarańczowej rewolucji na Ukrainie, w których uczestniczyli prezydenci Polski i Litwy, szef unijnej dyplomacji Javier Solana oraz Lech Wałęsa.

 

Kategoria REPORTAŻ RADIOWY:

1/ „Dziennikarz jak każdy” – reportaż Jacka Butlewskiego (Radio Emaus) o niepełnosprawnym Łukaszu Klinie, któremu choroba uniemożliwiła uprawianie sportu, więc został dziennikarzem sportowym.

2/ „Białoruś żyje” – reportaż Jarosława Iwaniuka i Jerzego Leszczyńskiego (Polskie Radio Białystok) zrealizowany na placu Październikowym w Mińsku, gdzie białoruska opozycja zorganizowała protest przeciwko sfałszowaniu wyników wyborów prezydenckich.

3/ „Kołysanka dla Brajana” – reportaż Cezarego Galka (Radio Zachód) o sześcioletnim Brajanie, który dramatycznym telefonem o pożarze uratował swojego ojca. Fundacja jego imienia ma propagować ideę przeszczepów.

4/ „Nić” – reportaż Magdaleny Skawińskiej (Studio Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia), która pomaga 24-letniej Magdzie szukać siostry bliźniaczki oddzielonej od niej zaraz po urodzeniu.

 

Kategoria REPORTAŻ TELEWIZYJNY:

1/ „Dwóch z siedmiu” – reportaż Wojciecha Barczaka (TVP 2) pokazujący, co przeżywają dwaj z siedmiu mężczyzn z Włodowa, którzy byli podejrzani o śmiertelne pobicie napastującego ich wieś mieszkańca.

2/ „Napiętnowany” – reportaż Wiesława Palucha (TVP 2) o Witosławie Gołembskim, który został niesłusznie skazany za gwałt na małoletniej i przesiedział w więzieniu 20 miesięcy, lecz po uniewinnieniu ludzie i tak uważają go za pedofila.

3/ „Dziewczynki Sue Ryder” – reportaż Magdy Wieczorkowskiej i Jana Klecela (TVP 2) o kłopotach sześciu kobiet chorych na reumatologiczne zapalenie stawów, które mieszkają w Konstancinie w domu wybudowanym specjalnie dla nich przez lady Sue Ryder. Po jej śmierci opiekujący się kobietami Instytut Reumatologii zagroził, że będą musiały się wyprowadzić.

4/ „Szlaufy – nieletnie na ulicy” – reportaż Adama Bogoryi-Zakrzewskiego (Polsat, współpraca Hanna Bogoryja-Zakrzewska, Polskie Radio) o nieletnich dziewczynach w galeriach handlowych sprzedających się za pieniądze i prezenty.

 

Kategoria DZIENNIKARSTWO SPECJALISTYCZNE:

1/ „Chirurg plastyk czy rzeźnik” – materiał Martyny Aftyki („Uwaga!”, TVN) pokazujący, jak w prywatnej klinice chirurgii plastycznej w Warszawie kobiety są okaleczane, a środowisko lekarskie nie robi nic, by położyć temu kres.

2/ „Nurkowanie” – odcinek magazynu „Firma” Romana Młodkowskiego (TVN 24) poświęcony prowadzeniu centrów nurkowania.

3/ „Lekarze gaszą światło” – tekst Bernadety Waszkielewicz i Dariusza Wilczaka („Newsweek Polska”, współpraca Aleksandra Gardynik, Mariusz Chudy) ujawniający przerażające statystyki, że wkrótce większość polskich lekarzy będzie pracować za granicą.

4/ „Polskie przetargi” – cykl 8 artykułów Mariusza Zielkego („Puls Biznesu”) przedstawiających korupcjogenne przetargi publiczne, przez co zdarza się nam tracić środki z unijnych funduszy.

5/ „Przyjaciel poleci ci” – tekst Leszka Talki („Gazeta Wyborcza”) odsłaniający zasady marketingu szeptanego, czyli jak pracują trendsetterzy.

6/ „Jak się zarabia na SKOK-ach” – tekst Marcina Kowalskiego i Piotra Głuchowskiego („Gazeta Wyborcza”) udowadniający, że członkowie władz Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych wynajmują własnym kasom biura kupione za pieniądze pożyczone w… SKOK-ach.

7/ „Piraci cyberprzestrzeni” – tekst Piotra Miączyńskiego i Zbigniewa Domaszewicza („Gazeta Wyborcza”) o stronach typu Peer-to-Peer umożliwiających ściąganie z Internetu wszelkich treści i utworów, co okazuje się praktycznie bezkarne.

8/ „Niepłodność, niemożność, nieczułość” – tekst Martyny Bundy („Polityka”) opisujący, że problem z poczęciem ma już co piąta para w Polsce.

9/ „Mia, siostra Any” – tekst Joanny Podgórskiej („Polityka”) poruszający temat bulimii wśród kobiet dorosłych.

10/ „Czerwony, żółty, czarny” – rozmowa Szymona Hołowni opublikowana w „Rzeczpospolitej” z doktorem Ignacym Baumbergiem na temat systemu ratownictwa w Polsce i etycznych dylematów ratowników.

 

W tym roku w jury Grand Press zasiadali: Ewa Milewicz (redaktor „Gazety Wyborczej”), Andrzej Jonas (redaktor naczelny „The Warsaw Voice”), Michał Kobosko (redaktor naczelny „Newsweek Polska”), Piotr Mucharski (zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Powszechnego”), Rafał Olejniczak (zastępca redaktora naczelnego Radia Zet), Adam Pieczyński (prezes TVN 24), Janusz Sejmej (dyrektor „Panoramy” w TVP 2), Jan Skórzyński (redaktor „Rzeczpospolitej”), Andrzej Skworz (redaktor naczelny „Press”), Tadeusz Sołtys (wiceprezes RMF FM), Piotr Zaremba (publicysta „Dziennika”), Jacek Żakowski (publicysta „Polityki”).

Jury w tym samym składzie obradowało w dwóch etapach: 25-26 listopada i 18 grudnia.

Mój komentarz: wszystko pięknie; laureaci właściwi, jak najbardziej. Tylko… dlaczego TVN wymieniając laureatów zgrabnie pominął Tomka Lisa (czyżby nie lubili byłego szefa?), TVP zaś podała wiadomość jako jedną z ostatnich w serwisie i ograniczyła się tylko do informacji o głównej nagrodzie (czyżby dlatego, że większość lauretaów to „liberałowie i lewaki”, zaś z TVP-Wildstein nikt nie otrzymał nawet nagrody pocieszenia?) Nieelegancko. To tak, jakbym ja nie wymienił przez pomyłkę Zaremby, bo ma zgoła inne poglądy od moich… Znowu małostkowość.

Reklamy

2 uwagi do wpisu “Grand Press. Trochę radości, szczypta zażenowania.

  1. Zauważyłem też, że jury ogranicza się do pism nietechnicznych. Były już laury dla tekstów specjalistycznych wydrukowanych w dziennikach czy tygodnikach, ale były to po prostu zgrabnie napisane – przez dziennikarzy mających słabe pojęcie o technice – eseje o technicznej tematyce, a nie porządne artykuły.
    Taka gmina.

    Lubię to

  2. Mnie natomiast zastanawia brak pism specjalistycznych w kategorii „Dziennikarstwo specjalistyczne”. Z całym szacunkiem dla laureatów i nominowanych, ale trudniej napisać dobry tekst o temacie X w piśmie branżowym, niż tekst o tej samej tematyce dla gazety codziennej czy ogólnego kanału tematycznego TV.

    Lubię to

Możliwość komentowania jest wyłączona.